ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
649
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
[ شرح ] بايد دانست تا زماني كه انسان در لفاف بدن پوشيده باشد در حجابى از تاريكى جسمانيّت وكشمكشهاى وهم وخيال قرار گرفته واز مشاهده روشناييهاى عالم غيب وملكوت محروم است . اين حجاب قابل افزايش ونقصان وقوّت وضعف است ومردم نسبت به آن داراى مراتبى هستند كه بزرگترين وضخيمترين حجاب ، حجاب كفر است چنان كه قرآن كريم در بارهء حجاب كفر چنين اشاره فرموده است : « أَوْ كَظُلُماتٍ فِي بَحْرٍ لُجِّيٍّ يَغْشاهُ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ مَوْجٌ مِنْ فَوْقِهِ سَحابٌ ظُلُماتٌ بَعْضُها فَوْقَ بَعْضٍ » « 1 » برابر اين آية مثل كافر مانند كسى است كه در درياى پر تلاطم قرار گرفته باشد كه موج روى موج مىآيد . مقصود از درياى پر تلاطم دنياست كه خطرهاى هلاك كننده دارد . موج اوّل موج شهوات است كه انسان را به صفات حيواني فرا مىخواند وسزاوار اين است كه اين موج تاريك باشد . زيرا دوستى چيزى انسان را كور وكر مىكند . موج دوّم موج صفات حيوانات درنده است كه موجب خشم ودشمنى وكينه وحسد وبرترىجويى مىشود وسزاوار اين است كه تاريك باشد ، زيرا غضب عقل را مىپوشاند وحق آن است كه بالاترين موج باشد چون غضب بر بيشتر شهوات مسلّط است آن چنان كه اگر غضب شدّت يابد انسان شهوات ديگر را فراموش مىكند . منظور از ابرهاى تاريك اعتقادات باطل وخيالات فاسد است كه موجب حجاب بينش كافر از دريافت نور حق مىشود . چون خاصيّت حجاب اين است كه جلو تابيدن نور خورشيد را بر چشمان ظاهر بين بگيرد . هر گاه همهء اين أمور حجاب وتاريك كننده باشد معناى آيهء شريفه كه فرمود تاريكيهاى پىدرپى وبر روى هم قرار دارند روشن مىشود .
--> ( 1 ) سورهء نور ( 24 ) : آيهء ( 40 ) : حجاب آنها همچون ظلمات درياى موّاجى است كه موجها بر يكديگر قرار مىگيرند . وبالاى آن را ابرهاى تيره پشت سر هم پوشيده است .